7 Mayıs 2018 Pazartesi

Perde


Jonathan Safran Foer'in Hayvan Yemek adlı kitabı, nihayet, yapımcılığını da üstlenen Natalie Portman'ın anlatımıyla beyazperdede... Foer, bu kitapta tabaklarımızda yatanların gerçek öyküsünü anlatıyor ve sinai hayvancılık çağında et yemenin perde arkasını bizlere aktarıyor. Yazar, insanları vejetaryenliğe davet etmektense bilgilendirmeyi önemsediğini belirtmiş ve bugün, bu devirde, yediklerimize ve yaşamlarımıza dair seçimlerimizi yaparken karanlıkta kalmanın kabul edilemez olduğunu düşündüğünü eklemiş. Çağdaş edebiyatın en önemli kalemlerinden birinin edebiyatından aşina olduğumuz özgün bakış açısıyla çağın hakikatlerini ele alması hakikaten çarpıcı; Hayvan Yemek çatalımızı sapladığımız şeyin ne olduğunu, bize neler olduğunu görmekten çekinmeyenlere açık bir davet.

27 Nisan 2018 Cuma

Raflar






Yeni keşifler, eski dostlar... Bu seneki Londra Kitap Fuarı ziyaretimizde şehrin en sevdiğimiz kitapçılarına uğramayı ihmal etmedik; hepsini tek tek sayacak değilim ama yolunuz düşerse kişisel favorilerimden John Sandoe Books'a bir uğrayın, ufacık bir yere neler neler sığarmış görün ve keyfini çıkarın derim.

26 Nisan 2018 Perşembe

Önce


Hangimiz önce ölecek? Babette benden önce ölmek istediğini söylüyor, çünkü bensiz kendisini dayanılmaz biçimde yalnız ve mutsuz hissedermiş, hele ki çocuklar da büyümüş, başka yerlerde yaşıyor ise. Bu konuda çok katı. Ciddi ciddi benden evvel gitmek istiyor. Konuyu öyle hararetli bir biçimde tartışıyor ki bu hususta seçme hakkına sahip olduğumuzu düşündüğü çok açık. Ayrıca evde bakıma muhtaç çocuklar olduğu sürece bize bir şey olamayacağına inanıyor.  Ömrümüzün nispeten uzun olmasının garantisi çocuklarmış. Onlar ortalıkta olduğu sürece emniyetteymişiz. Fakat büyüyüp evden ayrıldıkları an, önden giden kendisi olmak istiyor. Buna neredeyse can atar gibi konuşuyor. Beklenmedik bir şekilde, sinsice, gece vakti sıvışıp giderek ölmemden korkuyor. Yaşama bağlı olmadığından değil; onu korkutan yalnız kalmak. Boşluk, kozmik karanlık algısı.

MasterCard, Visa, American Express.

(DeLillo, Don. Beyaz Gürültü. Çeviren: Handan Balkara. Görsel, Berlin'den, Kastanienallee'de bir dükkan önü.)

24 Nisan 2018 Salı

Hakikat



Bir kıyamet romanı yazmak amacıyla yola koyulmadım. Bireysel anlamda ölümü ele alan bir roman bu. Pek yaygın, fakat nadiren dile getirilen bir korkuyu, Jack Gladney'nin takıntılı ölüm korkusunu  kapsayıp etkisizleştirecek kadar büyük ve korkunç olan tek şey Hitler. Jack, Hitler'i ona karşı bir koruma aracı gibi kullanıyor; tutunabileceği her şeye tutunmak istiyor. 

(Basının taleplerini nadiren karşılayan Don DeLillo, NYRB'ye Beyaz Gürültü'yü anlatıyor. Jack Gladney, Don DeLillo'nun Beyaz Gürültü romanının başkahramanı, Hitler Çalışmaları ise onun profesyonel ilgi alanı... Gladney, bir Amerikan üniversitesinde kendi icadı olan bu departmanda Hitler konusunda ders veriyor, çocukları ve eşi ile birlikte kendine açtığı üniversite profesörü nişinde yaşantısını tehdit edebilecek türlü tehlikeden korunduğunu umuyor. Sonra, günün birinde bir bulut, yaşadıkları yere doğru yaklaşarak ufak çapta bir kıyamet koparıyor ve Gladney'nin görece güvenli yaşamı, TV'lerin haber bültenlerinde ya da gazetelerin üçüncü sayfa haberlerinde rastlanacak biçimde dökülmeye başlıyor...

Bu romanı ilk okuduğumda iki binli yılların başlarıydı; o sıralar en büyük eğlencesi süpermarket sayılacak, kasabadan hallice bir kentte yaşıyordum, meşhur (!) bir seri katilin doğduğu ve kimi cinayetlerini işlediği yer olarak da bilinen bir kentti burası (başka bir özelliği yoktu) ve oraya nasıl öyle birden bire sürüklendiğimi ben bile bilemiyordum; içinde bulunduğum ruh hali sürekli kaygıdan çökkünlüğe, çökkünlükten kaygıya kayarken küçücük ekranda felaket haberleri, cinayet haberleri, cinnet haberleri ve hepsinin bileşimi siyaset haberleri beliriyor, yaşamın kesif karanlığı hepimizi, her an yutacakmış gibi geliyordu. Beyaz Gürültü benim için yazılmıştı sanki, sadece bana ait bir gerçekliği paylaşır gibi; öte yandan hepimizi, halimizi, her şeyimizi en hakiki biçimde ortaya koyuyordu - yazarın sesi, yaşamın kendisine eşlik etse, sanki her şeyi o anlatsa, o zaman bir parça teselliye yer bulunabilirdi. Hayat, üniversitede alınan bir ders gibi bölümlere ayrılsa ve ödevler baştan belirlense her şey daha kolay olabilirdi.

Seneler sonra, bu romanı tekrar okurken yine benzer duygulara kapıldım; kendi ölümüme ve ardından yaşamıma bakar gibi tanıdık bir duygu, deja vu. İlk okuduğumda beni dehşete sürükleyen ilk kısım, dahiyane olmakla beraber bu defa o denli sarsmadı, ama öte yandan kitabın final kısmında yer alan bahis, Jack ve eşinin ilişkisi, paylaştıkları yalnızlık, adeta bağrımı deşti... Ne diyorduk, zaman; zaman ve yaşam.

Kurumlara gözü kapalı güvendiğimiz bir çağda olsaydık eğer, bu kitabın çağ manzarasını tanıtmak adına, hakikatı anlatmak adına okullarda okutulması gerektiğini söylerdim ama dünya öyle bir yer değil ve okullarda ne yapıldığını bilmiyorum, bu nedenle, sadece, birilerinin bu muhteşem romanla yeni tanışmasına vesile olacaksa eğer (yeniden) yayımlanmasında parmağım olduğu için kıvanç duyduğumu bildiriyorum.

Şimdi, her zamanki ketum çizgimin dışına çıktığım için kendimi bir şeylere vurmam gerektiğinden bana müsaade... Görüşmek üzere.)

((Yukarıdaki görsel Hayward Gallery'deki Andreas Gursky sergisinden - Toyota, Toys R Us ve kadrajdaki yabancı. Aşağıda, Chelsea dolaylarında bir inşaata ait duvar. Gökyüzü bizim, ama hiç kimsenin.))







5 Nisan 2018 Perşembe

Naif


Liste yapmak neden iyi gelir insana? Çünkü zaman kısıtlıdır ve hayat, kaos üzerine kaos tertip ederek insanı sarsmayı pek sever; biz biçare fanilere ancak zaman sonsuzmuş gibi davranmak ve süreğen kargaşayı (nafile biçimde) kontrol altına almaya çalışmak düşer. Erlend Loe, herkesin pek bir bilmiş, pek bir oyuncu, pek bir cambaz olduğu bir çağda düz, dürüst, doğrudan bir roman kahramanı yaratıyor; hayatın anlamını en basit ilkeler üzerinden sorgulayan, teselli arayan bir roman kahramanı... Naif. Süper, sadeliği ve zarafetiyle insanın içine işliyor; insanda acilen bisiklete binme, listeler düzme ve gülümseme ihtiyacı uyandırıyor.

Bu kitapta çok kötü bir şey olmuyor.
Bazı iyi şeyler oluyor.
Okuduklarınız size tanıdık ve gerçek geliyor.
Loe'nun sihirli dokunuşu da, bizce, burada yatıyor.
Yazar, basit şeyleri güzel, güzel şeyleri basit gösteriyor.

(Konu ile alakalı olduğu için listelerle ilgili bir bağlantı verelim: "Listeleri seviyoruz çünkü ölmek istemiyoruz." Görselde blog yazarınızın hayatının ilk beş yılında oldukça büyük önem taşıyan çekicini görüyorsunuz, kendisi şimdi de kalemlikte sürdürüyor yaşantısını... Naif kalmak dileğiyle.)

4 Nisan 2018 Çarşamba

Görüntü


Televizyonun sesi çok kısık olduğundan Babette'in neler söylediğini duyamıyorduk. Ama kimse sesi açma zahmetine girmedi. Önemli olan görüntüydü, Babette'in siyah-beyaz yüzü; hareketli ama aynı zamanda yassı, mesafeli, yalıtılmış, zamansız yüzü. Bu oydu, ama o değildi. Bir kez daha, Murray'nin doğru bir noktaya parmak basmış olabileceğini düşünmeye başladım. Dalgalar ve radyasyon. Şebekeden bir şey sızıyordu. Babette üzerimize bir ışık saçıyor, vücut buluyordu; yüz kasları gülümsemesi ve konuşması için çalışır, elektronik noktalar kaynaşırken, o, hiç durmadan oluşuyor ve yeniden oluşuyordu.   

(Don DeLillo, Beyaz Gürültü. Çeviren: Handan Balkara. Görseller: Ludwig Windstosser, Werbung für Energieversorgung.)


3 Nisan 2018 Salı

Ses


Spotify hesabımızı takip ediyor musunuz? Bu devirde, algoritma vasıtasıyla tam zevklerinize göre şarkı listeleri hazırlatabiliyorken belki abes ama yine de bulunsun: Sirenin Sesi. Eski takipçiler bilirler, bir zamanlar pek sevgili bir Grooveshark hesabımız vardı ama bütün bilgileri bir gecede, Grooveshark'ın kapanışıyla siber uzayda kayboldu, içinden çekip çıkarabildiğimiz enkaz ile de Spotify kuruldu. Kitap odaklı listelerimiz genelde bahis konusu metinlerin tetiklediği ruh hallerinden ilhamla hazırlanıyor, her birinde adını aldıkları romanlara göndermeler bulunuyor; kendi başına takılan listeler ise dönemsel hal, heyecan ve hezeyanları yansıtıyor - bir uğrayın, karıştırın, dilerseniz takibe alın, artık orası size kalmış, siz bilirsiniz. Şu sıralar benim canım sadece Beyaz Gürültü listesini dinlemek istiyor mesela, orada takıldım, herkesi beraberce paralize olmak üzere beklerim.