13 Ekim 2017 Cuma

Yol

Bir hikayeyi anlatmak için pek çok yol, bir kitap kapağını tasarlamak için sayısız yaklaşım var; görselde, Kerouac'ın kendi hikayesinden yola çıkarak yazdığı Yolda, birtakım farklı kapakları eşliğinde...

12 Ekim 2017 Perşembe

Yanılgı


"Ve Amerika da bir yanılgı; hem de yanılgıların en büyüğü."

(Colson Whitehead'e Pulitzer, Arthur C. Clarke ve Amerikan Ulusal Kitap Ödülü'nü getiren Yeraltı Demiryolu, Begüm Kovulmaz'ın çevirisiyle şimdi raflarda.)

10 Ekim 2017 Salı

Direnç

İnsan neyle yaşar? Umutla mı, geleceğin hayaliyle mi, şimdinin sağladığı doyum ile mi? Colson Whitehead, Yeraltı Demiryolu'nda yaşamı çalınmış, el konmuş bir kadının ilham verici macerasını anlatıyor; insan denen varlığın en alçak noktada nasıl ayağa dikilebildiğini ve en alçak insanların nelerden beslendiğini gösteriyor. Bugünün dünyasında birilerinin halen sırtlarını yasladığı duvarları indirme pahasına Amerikan rüyasının yaldızını kazıyor Whitehead ve kazınan yaldızın altından yaralar görünüyor, kimi yaraların tedavisi için ise zamandan fazlası gerekiyor. Özgürlük bayrağını gururla taşımaya gönüllü olanların, eşitlikten bahsetmek için yarışanların sırtlarını yasladıkları duvarlar, Whitehead'in anlattığı öyküyle yere iniyor; bir kadının kendi yolunu çizerken ödediği bedeller, Yeraltı Demiryolu'nun -bir ihtimal- özgürlüğe çıkan tünellerini açıyor. Whitehead'in romanı bildiğimiz bir öyküyü hiç hayal etmediğimiz bir biçimde anlatıyor ve insan, empatisini yitirdiğinde dünya kıyamet yerine dönüyor. (İnsanın empatiye olan inancı, kendine dair yarattığı en büyük illüzyon olabilir mi? Peki dünya, daha ilk günden itibaren zaten kızılca kıyametin koptuğu bir yer değil mi?) Taş, kağıt, makas... Ya da şöyle: Kırbaç prangadan, cesaret ise ikisinden de üstün olabilir.

Bazen demeli belki de.

İnsan direndikçe yaşar, orası öyle.

9 Ekim 2017 Pazartesi

Yol



Amerikan edebiyatının en yeni yıldızı Colson Whitehead’den yayımlanır yayımlanmaz çağdaş klasikler arasında anılan cesur ve sarsıcı bir roman: Yeraltı Demiryolu. Whitehead, Amerika’nın adeta bağırsaklarını deştiği bu romanında “rüya” ülkesinin geçmişine uzanıyor ve okurunu uzun zaman terk etmeyecek ilham verici bir mücadele öyküsü anlatıyor. Dünyada bir başına kalmış bir kadının, Cora’nın dünyaya kafa tutma öyküsü bu; öldürmeyip güçlendiren darbelerin, birer nişan gibi taşınan yara izlerinin ve zamanı gelince ya ödenen ya da ödetilen bedellerin öyküsü. Öyle bir öykü ki, çağın karanlığında pırıl pırıl parlıyor ve dört bir yanı saran kötülüğün bataklığında kaybolan ruhlara kuzey yıldızı misali yön gösteriyor.

Whitehead’in romanı Amerika’ya getirilen ve köleleştirilen bir kadının, Ajarry’nin öyküsüyle başlıyor ve oradan bir başka kadına, Cora’nın serüvenine uzanıyor. Cora, Amerika’yı bir ucundan diğerine kat ediyor, ne var ki manzara, aradan zaman geçse bile pek değişmiyor. Whitehead’in dâhiyane icatlarıyla Yeraltı Demiryolu, bir düşü gömmeye yetecek soruların ağır yanıtlarını Amerika toprağına ince ince işliyor ve akıllardan silinmeyecek bir okuma tecrübesi vaat ediyor.

Eleştirmenlerden tam not alan, çoksatarlar listelerinde aylar boyunca bir numarada kalan ve ödüllere doymayan Yeraltı Demiryolu, Sefiller’den Sevilen’e uzanan bir yelpazede yer alan engin çağrışımlarıyla son yılların en önemli ve en çok ses getiren kitaplarından biri.

(Görselde Jean Michel Basquait'e ait bir iş: Köle Mezatı.)

6 Ekim 2017 Cuma

N-n-n




Vallahi ben de şaşkınım ama gelsin bakalım: N-n-n!

Yeni film: Woody Allen'dan Wonderwheel; Kate Winslet, Justin Timberlake, vs. Beş kitap; Woody Allen öneriyor. Film Top 10: Woody Allen. Ölmeden Önce Okumanız Gereken Bir Oyun: 'Ölüm.' Woody Allen'ın Bergman'ın ardından yazdığı veda metni.

Yeni kitap: Colson Whitehead; Yeraltı Demiryolu. Oscar'lı Barry Jenkins, Yeraltı Demiryolu'nu sinemaya uyarlıyor; şimdiden söyleyelim. Colson Whitehead'in kıymeti pek de bilinmemiş özgün romanı Bölge Bir için sizi  önce buraya, yazarın Yeraltı Demiryolu'nu yazarken sık sık dinlediğini söylediği Sonic Youth'un kült albümü Daydream Nation için sonra buraya alalım. Bizim bu kitabın hazırlık aşamasında dinlediklerimiz için ise Spotify listemize buyrun.

Dün yine bir edebiyatçıya verilmesiyle gönüllere su serpen Nobel Edebiyat Ödülü'nün ardından bir yıl geriye gidelim ve kimlerimizin ruh haline tercüman olan Irvine Welsh'in zehir zemberek Bob Dylan twit'ini not düşelim: "Ben Bir Dylan hayranıyım ama bu, abuk sabuk konuşan bunamış hippilerin leş kokan prostatlarından çıkma kötü kotarılmış bir nostalji ödülü." Akademi'nin amacı neydi bilemiyorum ve Welsh'ten başkasının böyle bir lisanın altından kalkabileceğini sanmıyorum ama Bob Dylan'ın ödülü sahiplenme konusundaki isteksizliğinin de yabana atılmaması gerektiğini düşünüyorum - bir de şöyle bir soru var tabii: Kim tutup da Nobel'e edebiyat bahsi oynar, bu edebiyat düşkünü bahisçiler kimdir, nedir? Neyse, bu bir yana, bu bahsi en sevdiğim Nobel konuşmalarından biriyle, Svetlana Aleksiyeviç'inkiyle noktalayalım: Kaybedilmiş bir savaş üzerine.

Bizden bir yeni baskı haberi: Tepedeki Ev. Shirley Jackson'ın başyapıtı, yeni kapağı ve gözden geçirilmiş yeni baskısıyla şimdi tüm kitapçılarda. Haberlere göre Netflix, bu muazzam romanı on bölümlük bir dizi olarak sunacak; Crispin Glover'ın uyarladığı Biz Hep Şatoda Yaşadık ise bu yılın filmleri arasında görünüyor, ama siz, bana sorarsanız, uyarlamalardansa kitapları yeğleyin.

Son zamanlarda bir Orwell bahsi yürüdü gitti yine; bu bağlamda yazdan kalma bir yazı: Geleceğe Dönüş, 1984 ve Orwell'in İntikamı. Üzerine, Loui Jover'e ait bir iş: Orwell'in Yapıbozumu. Yanında dursun: Pink Floyd ve Pigs. Son olarak Orwell etkisinde popüler müzik ile bu paragrafı kapatalım: Orwell'in ilham verdiği 10 Şarkı.

Popüler kültürün en meşhuru, Stephen King'in Pennywise'ı hazır vizyona dönmüşken ve Valeria Luiselli'nin Dişlerimin Hikâyesi'nde palyaço bağlamında bir değini bulunması vesilesiyle palyaço paranteziyle lafa devam: Ugo Rondinone ve palyaçoları. Üzerine, Aysu Önen'den harika bir yazı: Artık hiçbir şey komik değil. Edebiyat demişken Heinrich Böll'ün Palyaço'su; ardından blog yazarınızın en sevdiği hain palyaço: Krusty the Clown. Halen palyaço derken tüyleriniz diken diken olmuyorsa o zaman Bruce Nauman ve Clown Torture ile bu korkunç bahsi kapatalım.

Notlarım, derlenmemekten köpürmüş adeta sevgili blog okuru, ama bir ucundan tutmak şart, değil mi? Mevsim dönümü depresyonundan mustarip olanlara kitap okumalarını önerir, sizleri, hafta sonunun eşiğindeyken Ariel Pink'in Another Weekend'i ile selamlarım. (Yukarıdaki görselde Wonderwheel'in setinden Kate Winslett, bizlerin bilmediği bir sırra vakıfmış gibi gülümsüyor.)

İyi tatiller!




5 Ekim 2017 Perşembe

Nobel'i kim almadı?


Esasında bu yazıyı, Nobel Edebiyat Ödülü'nün bu yılki sahibi açıklanmadan önce yazacak ve 'Nobel'i Kim Almayacak?' diye başlıklandıracaktım ama kısmet olmadı, geciktim.

Madem öyle, Nobel'i bu yıl:

Her yıl bahis sitelerince iteklenen favorilerden biri almadı.
Nispeten az bilinen ve ödülle beraber dünyada daha çok tanınacak bir figür almadı.
Geçmiş güzel günleri anımsattığından Homeros ile kıyaslanmak zorunda kalan bir müzisyen almadı.
Muhalefetiyle öne çıkan biri almadı.
Kitapları Türkçeye henüz çevrilmemiş biri almadı.
Haruki Murakami almadı. (Bana sorarsanız Bob Dylan kadar abes, fakat lobisi çok güçlü.)
Bir kadın almadı. (Nobel Edebiyat Ödülü'nü alan yüzden fazla yazardan (Bob Dylan dahil) yalnızca on beşi kadın.)

Liste daha uzar ama ödülü Ishiguro'dan başkası almadı, öte yandan çoğu insan rahat bir nefes aldı: Ödülü alanın edebiyatçı olup olmadığını tartışmaya gerek yok geçen yılki gibi, çok şükür. Ödülü alanı kutlayıp edebiyatı edebiyat üzerinden kendimizce yargılamaya devam; ödül komitelerine teslim olacak, kendi beğenilerimizi salt onlara dayandıracak değiliz ki ona da şükür. (Bunu söyleme gereği duydum çünkü ödül alanı yüceltmektense almamış olanı yermek gerektiğini zanneden bir kitle mevcut, karışıklık olmasın.)

Yukarıdaki görsel 1977 yılından; Ishiguro gönül telini titreten romanlarını kaleme almadan önce, müzikle oyalanırken görülüyor. Şahsi tavsiyem: Yeni başlayacaksanız Beni Asla Bırakma'ya bir şans verin, iddialıysanız Avunamayanlar'la, klasikçiyseniz Günden Kalanlar ile devam edin.

Kapanışta eski bir şarkı Radiohead'den gelsin öyleyse: Everything in its Right Place.








3 Ekim 2017 Salı

Bağlam




"Şeylerden ziyade hikâyelerden oluşan bir dünyada yaşıyoruz."*

Madem hikâye dedik, o zaman söze gerçek bir hikâye ile başlayalım: Valeria Luiselli, 2015 yılında Dişlerimin Hikâyesi ile Amerikan Ulusal Kitap Eleştirmenleri Cemiyeti Ödülü'ne aday gösterildi. O zaman henüz 32 yaşında olan Luiselli, Roberto Bolano ve W. G. Sebald'dan sonra çeviri bir metinle bu onura layık görülen üçüncü yazar. (İşte size gerçek bir hikâye.)

Sözü Luiselli'ye bırakalım:

Maurizio Cattelan imzalı içi doldurulmuş köpeği satın almak için, bir fabrika işçisinin ne kadar mesai yapması gerekir? (Bu kitabı yazarken) ana fikir şuydu; yazarların, felsefecilerin ("değer" taşıyan figürlerin) isimlerini alacak, onları anlatıya dahil ederek birer nesne gibi kullanacaktım. Edebiyat kanonundan çekip aldığım bu isimleri fabrikaya atacaktım yani. Bir sanat eserini alıp bağlamından nasıl koparırsanız, aynen öyle. 

Fabrikanın Walter Benjamin'le ne alakası var diyorsanız, Proust'un ya da Virginia Woolf'un Meksiko'da bir kasabada düzenlenen mezatta ne işi olabilir diye düşünüyorsanız o zaman Dişlerimin Hikâyesi'nin icatlarına şaşabilirsiniz.

Hikâyeniz bol, bağlamlarınız uygun olsun.

(Girişteki alıntı Jonathan Safran Foer'in How Not To Be Alone başlıklı konuşma metninden. Görselde Maurizio Cattelan'a ait bir iş - isimsiz ya da diğer adıyla Picasso.)

21 Eylül 2017 Perşembe

Korku


Tam karşımda yüzü beyaza boyalı, kapkara bir gülümsemesi olan kocaman bir palyaço duruyordu. Kel kafasına Chaplin’inkine benzer ama küçücük bir melon şapka takmıştı. Başımı sağa çevirdim. Aynı abartılı oranlarda başka bir palyaço yer alıyordu ekranda; üzerinde janjanlı bir tulumla, neredeyse yüzünün tamamı kan kırmızısına boyalıydı, koca kafasının iki yanından sarı bukleler fışkırmıştı. Solumdaki palyaço beyaz bir tulum giyiyor, boynunu sarı ördek tüyü bir atkı süslüyordu, yüzü pembeye boyanmıştı ve kaşlarının üzerine, neredeyse tamamen kel olan başına yükselen basamaklar misali, farklı farklı renklerde başka kaşlar çizilmişti. Söylemeye gerek yok ama üçü de o hepimizin bildiği, tüyler ürpertici, kırmızı palyaço burnundan takmıştı. Arkamdaki palyaçoya dikkatlice bakmak istemedim ama geniş tabanlı siyah ayakkabıları, kırmızı ve siyaha boyanmış yüzü ilişti yine de gözüme. Göz ucuyla, şöyle bir baktığımda sanki dördü arasında en fenaları o gibi geldi bana ve yüzümü yeniden karşımdakine -beyaz yüzlü, küçücük melon şapkalı olana- çevirdim. Derken karşımdaki palyaço, sinirlerimi tamamen altüst ederek bana göz kırptı.

Hem de iki kez.

(Luiselli, Valeria. Dişlerimin Hikâyesi. Çeviren: Seda Ersavcı. Görselde Ugo Rondinone'nin palyaçolarından biri yer alıyor.)

20 Eylül 2017 Çarşamba

Direnç



Müzayedecinin havaya kaldırdığı küçük, cam muhafazanın içinde beni bekliyorlardı ve ne olsa beğenirsiniz, Marilyn Monroe’dan başkasına ait değildi bu kutsal dişler. Aynen öyle, Hollywood diva’sının dişleriydi bu karşımdakiler. Herhalde diva’lar sigara içtiğinden olsa gerek, sararmış, küflenmiş ve belki biraz eğri büğrü bir halleri vardı. Ama önemi yoktu. Marilyn’in dişleriydi onlar. Müzayedeci açılışı yaptığında herkesi bir heyecan sardı, ortam gerildi. Arjantinli gazetecilerden biri de dahil olmak üzere, birkaç kadın dişlere göz dikti. Şişman ve demode giyimli bir adam bar masasına bir tomar para koydu ve puro yakmak için ayağa kalktı, sanıyorum gözümüzü korkutmaya çalışıyordu. Ama ben ayak direttim ve kazandım: Dişleri, dişlerimi aldım.

(Luiselli, Valeria. Dişlerimin Hikâyesi. Çeviren: Seda Ersavcı... Safi edebiyat!)

18 Eylül 2017 Pazartesi

Gerisi hikâye



Zihin karmaşık bir düzlemdir, en beklenmedik anlarda karşınıza sizi şaşırtacak, hatta ağzınızı bir karış açık bırakacak bir şeyler atıverir. Ağız demişken; gülerken dişlerini gösteren yazarlar bizden değildir zira dişler mahremdir.

Valeria Luiselli yazıyı, yazma edimini boşluklar arasında bir gezintiye benzetiyor, metruk bir alanın keşfine. Köşedeki çalı, ötedeki baraka ya da sonsuzluğa uzanan yol, yazar göz gezdirdikçe şekillenir ve formuna kavuşur bu gezide. Yemek, barınmak, yakınlık gibi ihtiyaçlar temeldir ve ateşin başında oturarak zaman öldürdüğümüz günlerden beri hikâyeler, zihnin temel yakıtı, hayatın dayanağı olagelmiştir. Fani yaşamlarımızda en değerli yaratımız, kendimize ve başkalarına anlattıklarımızdan, onlar uyarınca üstlendiğimiz rollerden ibaret olabilir.

Dişlerimin Hikâyesi, anlatmanın sihrine dair bir roman. Bir kitap yazıp dişlerini yaptıran bir adama da dair aslında, bir baba ile oğlunun temelden bozuk ilişkisine, bir sanat eserinin değerinin nasıl belirlendiğine, umulanlardan bulunanları çıkardığımızda geride kalan hayal kırıklıklarına... Kurmacanın şatafatına ve hikâyelerin değerine dair bir roman bu.

Gerisi mi? Gerisi safi edebiyat.

(Görselde Marilyn Monroe, olanca rahatlığıyla inci gibi dişlerini sergiliyor. Aşağıda, Doug Aitken'a ait bir iş, ki romanı okursanız kendisiyle daha yakın bir ilişki kurmanız muhtemel. Valeria Luiselli'nin eleştirmenlerden tam not alan romanı Dişlerimin Hikâyesi, şimdi, Seda Ersavcı'nın çevirisiyle tüm kitapçılarda.)



15 Eylül 2017 Cuma

Manzara




"Yazdığım her şey, çevresinde yer alan manzaranın ve yazma sürecinin izlerini taşır." - Valeria Luiselli.

(Dişlerimin Hikâyesi, Seda Ersavcı'nın çevirisiyle, şimdi tüm kitapçılarda. Görsel: Barn Images.)

14 Eylül 2017 Perşembe

Burası


Mesken tuttuğumuz bu dünyadaki kozmolojik anlatılarının pek çoğu, bir başlangıç noktasını esas alır: “Önce söz vardı,” “önce ışık vardı,” “önceleri her şey bir toz bulutundan ibaretti…” İnançlar ve kültürel aidiyet uyarınca anlatılar değişse de kendi hikâyemizin temelinde yatan müşterek bir başlangıçta anlaşabileceğimizi sanıyorum: “Önce mekân vardı.” Önce mekân vardı ve insanî faaliyetin tohumları orada atıldı. Kim olduğumuz sorusunun cevabı mesken tuttuğumuz yerler ile, mesken tuttuğumuz yerlerin çehreleri bizim kim olduğumuzla zaman içinde iç içe geçti, bizler yerleştikçe mekân, -insan hayatını dönüştürür ve insan tarafından dönüştürülürken- pek çok hikâyeye zemin olageldi. Hafızanın kırılganlığına kafa tutmak ve kendi varlığımızı meşru ya da anlamlı kılacak yer/ mekân anlatıları yaratmak, biz insanlara özgüydü ve mağara resimlerinden yazıtlara, sokak isimlerinin yazılı olduğu tabelalardan anıtlara değin insanın elinin değdiği her yere, bu anlatıların gölgesi düşüyordu. İnsan, ayaklarını basacağı sağlam bir yere muhtaç olduğu kadar anlatacağı ve dinleyeceği hikâyelere de muhtaçtı.


(...)

(K24 için bir mekân yazısı yazdım: bağlantı için buraya. Görsel, yazıda da bahsi geçen Richard McGuire'ın Here'inden.)

13 Eylül 2017 Çarşamba

Fırtına



Jonas bile gergindi -annemizin deyimiyle fırtına gibi esiyordu- ve sessizce uyuyamıyordu; Jonas, değişim rüzgârlarının estiği o günler boyunca huzursuzdu. Derin bir uykudan irkilerek uyanır, bir şey duymuşçasına kafasını kaldırır, sonra ayaklanıp şiddetli bir dalga misali merdivenden yukarı, yatakların üzerinden, kapılardan içeri dışarı, sonra merdivenden aşağı, antreden, yemek salonundaki bir sandalyenin üzerinden, masanın etrafından, mutfağın içinden koşarak geçip bahçeye çıkar, orada durulur, aheste aheste yürür, sonra patisini yalayıp kulağını kaşımak için durup şöyle bir güne bakardı. Geceleyin koştuğunu duyabiliyor, biz yatarken ayak ucumuzdan geçtiğini, fırtına gibi estiğini hissedebiliyorduk.

Tüm alametler değişime işaret ediyordu. Cumartesi sabahı uyandığımda bana seslendiklerini sandım; uyku sersemliğini üstümden atıp öldüklerini hatırlayana kadar, kalkmamı istiyorlar, diye düşündüm; Constance beni uyandırmak için asla seslenmezdi. O sabah giyinip aşağı indiğimde kahvaltımı hazırlamak için bekliyordu ve ona, “Bu sabah bana seslendiklerini sandım,” dedim. “Hadi bir an önce kahvaltını et,” dedi. “Yine çok güzel bir gün.”


Kasabaya inmem gerekmeyen güzel sabahlarda, kahvaltıdan sonra yapmam gereken işler vardı. Çarşamba sabahları mutlaka çit boyunca yürürdüm. Tellerin kopmadığını, dış kapıların kilidinin bozulmadığını düzenli olarak kontrol etmem şarttı. Bunları kendim tamir edebiliyor, teli koptuğu yerden kıvırıp tekrar birleştiriyor, gevşek parçaları sıkıştırıyordum; her çarşamba sabahı bir hafta daha güvende olacağımızı bilmek büyük mutluluktu.


(Jackson, Shirley. Biz Hep Şatoda Yaşadık. Çeviren: Berrak Göçer.)

12 Eylül 2017 Salı

Güven




Mantar sever misiniz? Karanlık ve ıslak ortamları tercih eden, yüz binden fazla türü olan bu “ilkel” oluşumlar, kimi zaman şirin görünümleriyle bize cazip gelir: Çıkarılacak ders bellidir; görünüşe aldanmamak, her duyduğumuza inanmamak gerekir.

Shirley Jackson’ın Biz Hep Şatoda Yaşadık romanı, her gördüğümüze ve her duyduğumuza inanmamamızı öğütlercesine yazılmıştır ve karşımıza, küçük bir kız görünümde güvenilmez bir anlatıcı çıkarır… Ama o bile, şüphe duymamızı gerektirir, zira anlatıcımız, küçük bir kız tınısına sahip olsa da aslında on sekiz yaşındadır, hiç değilse romanın başlangıcında bize öyle demiştir ve nedense, köygöçüren mantarını sevdiğini eklemiştir.

Hayaller gerçeklere, zehirler zevklere usulca karışır; yaşamın akışı böyledir. Küçük bir kız -öyle midir?- bizi yanıltıyor, şirin bir kasabanın ahalisi -öyle midir?- sonumuzu hazırlıyor olabilir. Neyin ne olduğunu tam olarak bilmek için biraz sağduyu, biraz da altıncı his gerekir… Gelgelelim beyin ve bağırsaklar, her zaman güvenilir çıkarımlara varmamızı sağlamayabilir. Öyle midir diye sorup dursak dahi, nasıl olduğunu bilemediğimiz vakidir.

Güven denen şey aydınlıkta büyüyenler, hayatın dehşetleriyle sınanmayanlar içindir. Diğer herkes için kargaşanın kuralları geçerlidir... Ormanların karanlıklarında neler büyür? En dehşetli korkular açık havada değil, zihnin koridorlarında yürür.

Shirley Jackson’dan Biz Hep Şatoda Yaşadık, zihnin inşa ettiği yapıların tamamını sarsacak nitelikte bir roman. O sarsıntılar ki, anlatımların ve anlatıcıların söylemlerine bütünüyle kuşkuyla yaklaşmanızı sağlayacak, dünyanın karnındaki tekinsiz fay hatlarını size duyumsatacak. Dünya türlü çorap öredursun, burada iki kız kardeş kendi şişlerini kendi oynatacak, kendi kumaşlarını dokuyacak.

Mantar sever misiniz? Çayın yanında ne arzu edersiniz? 

(Görsel: Ernst Haeckl.)
-->

11 Eylül 2017 Pazartesi

Dönüş



Haftanın beş günü güncellediğim blog’a o kadar uzun zamandır yazmamışım ki yeniden başlarken girizgah yapacak, klasikleşmiş ‘Yazmadım ama bir sor bakalım, neden yazmadım’ temalı bir şeyler anlatacak halim yok doğrusu; o zaman öyle gerekmiş demek, şimdiyse yeniden yazma ihtiyacı duydum. Bu bloğu açalı on yıl olmuş neredeyse, biz Siren için çalışmaya başlayalı on yıl; on yıl boyunca, iyi zamanlarımda haftanın her günü yazmışım, onun dışında ara ara kayıplara karışmış, o aralarda kendi sağlamalarımı çıkarmışım. Türlü mikroblog alanı varken, herkesin herkesle dalaşmaya hazır gibi göründüğü Twitter’dan yaşamı yeterince estetik olmayanların sürüldüğü Instagram’a varana değin çeşitli platformlar dururken tarih öncesinden kalmış gibi duran Blogspot’ta etkinliğe devam edeceğiz; zira bu blog, bir kitabın hazırlık sürecinin resmi olmayan ayrıntılarını -bize neler düşündürdüğünü, neler çağrıştırdığını, nelere uzanmamızı sağladığını- paylaşmak üzere kuruldu ve zaman içinde yazarı için sağlama tahtasına dönüştü; öyle bir sağlama tahtasıydı ki bu, zaman içinde, kitaplar hakkındaki gayriresmi söylemlerimiz bir yana, bizlerin de dışavurum alanı haline geldi. Benimsediğimiz tüm diğer yerler gibi bu alanı da terk edecek değiliz, ama herhalde ara sıra, yerimizde rahatımız yerinde diye herhalde, uzun molalar verebiliriz.

Ve sonra… Sonra geri geliriz.

Yeniden merhaba.

(Görsel: Lise Sarfati'ye ait.)

22 Haziran 2017 Perşembe

Yaban!


Kimi kitapları anlatmak, gördüğünüz bir rüyayı anlatmaya benzer ve ustalık gerektirir. Yankı Enki, bu haftaki Cumhuriyet Kitap'ta Shirley Jackson'ın rüya alemine uzanmış ve yazarın iki romanı Tepedeki Ev ile Biz Hep Şatoda Yaşadık'ı ele alarak Jackson'ın temellerini yasladığı yuva kavramına bakmış. Enki, şöyle bitiriyor 'Çöken Evler, Hayalet Aileler' başlıklı bu geniş ve ustalıkla kaleme alınmış yazıyı: "Shirley Jackson'ın her iki romanında da aile, bir harabedir."

Eğer hala tanışmadıysanız, Shirley Jackson'ın rüyasına Biz Hep Şatoda Yaşadık ile başlayarak uzanabilirsiniz.

Temennimiz: Enkazlardan fışkıran yabani otları seviniz.

(Görsel Spencer Byles'a ait; Bored Panda'dan alıntı.)

9 Haziran 2017 Cuma

N-n-n

Gece öyküleri: Iggy Pop'la uykudan önce Edgar Allan Poe saati. Poe demişken, 221B bu sayısını Poe'ya ithaf etmiş, Seda Ersavcı'nın kaleme aldığı Kandan ve Kireçten Şarkılar yazısını kaçırmayın. Iggy Pop dedik madem, o zaman buraya, Jim Jarmusch'un yanına: Gimme Danger.  Bu arada Iggy Pop neden t-shirt giymiyormuş? Çünkü üzerine bir şeyler giydiğinde kendini 'kaybolmuş gibi' hissediyormuş. Neyse, Iggy Pop'un Fransız romancı Michel Houellebecq ile dostluğu için buraya, o dostluğun meyvesini dinlemek, kulaklarınızdaki pası biraz silmek için buraya. Bu paragraf sarmalına son vermeden önce yine kendime bir bağlantı vereyim ve Houellebecq'in kaçırılmasını anayım; üzerine de bahis konusu belgeselin bağlantısını düşeyim. Kapanışta yine Houellebecq ve Türkçedeki kitapları.  

Bazen, bir şeylere canım sıkıldığında, pek çok insan gibi ben de internetin dehlizlerinde oradan oraya savrularak avunuyorum sevgili blog okuru. Şimdi bağlantısını vereceğim bitmek bilmeyen yazıyı okurken ise değil dertlerimi, hatta adım neydi onu bile unuttum: Harry Potter'ın SuperHayranları Sihirli Dövmelerinin Ardında Yatanları Anlatıyor. SüperHayran demişken: Harry and the Potters söylüyor: I'm a Wizard. Ardından soruyoruz: Hayranlık mı, tüketim çılgınlığı mı? Kapanış: Rowling'e ilham veren şeyler -bu başlıkta o kadar çok bağlantı var ki eleyerek sıralıyorum: Porto, İlyada, Exeter, edebiyat, Kelt mitolojisi, depresyon.

Edebiyattan beyazperdeye: Woody Allen'ın seçtiği 10 film. Üzerine, en iyi 10 Woody Allen filmi. Ardından, Woody Allen filmlerinden edebiyat referansları. Peşi sıra gelsin: Woody Allen'ın en sevdiği 5 kitap. Kapanış blog yazarının favorisi Tüysüz ile olsun: Hayatınızı değiştirecek 50 kitaptan biri! (Woody Allen internet kullanmıyor ama bunu görse iyi dalga geçerdi)

Iggy Pop ile başladık, Iggy ve David Bowie ile kapatalım: aşağıdaki fotoğrafta, yetmişli yıllarda Berlin'de.

İyi tatiller.





8 Haziran 2017 Perşembe

Leke


"Trainspotting'den parçaları küçük kitapçıklara bastırıp yayınevlerinin ilgisini çekmeye çalışıyordum ve Secker &Warburg'dan Robin Robertson bana ulaştı. Roman hoşuna gitmişti ama satıp satmayacağından emin değildi; üç bin adet basılan kitap henüz dağıtılmamışken Edinburgh'da bir pub'da oturup nasıl duyurabileceğimizden bahsettiğimizi hatırlıyorum. The Scotsman gazetesine Edinburgh'nın şanına leke süren bu kitabı lanetleyen imzasız mektuplar göndermeyi bile düşündüm bir ara. Ama sonra, bu gerilla taktiklerine ihtiyacımız kalmadı. Satışlar yürüdü gitti."

(Sadece İngiltere'de bir milyondan fazla satmış ve otuzdan fazla dile çevrilmiş Trainspotting'in yazarı Irvine Welsh, nereden nereye geldiğini anlatıyor. Görsel blog yazarınızın kendi arşivinden ve  pek tabii Berlin'den; Mr. Fahrenheit'ın U'r So Porno serisinden.)

7 Haziran 2017 Çarşamba

Çember'in Beyazperde Uyarlamasıyla Alakalı Kısa Dave Eggers Söyleşisinden Bir Kesit


Soru: Kitapta, Mae'nin anne ve babası Çember'in içine çekiliyorlar ve bu deneyimle pek baş edemiyorlar. Nihayetinde Çember'e ait gözetleme düzeneklerini reddediyorlar; Mae'in yakın arkadaşı Mercer da aynını yapıyor. Bu kitap ve film, teknolojiden korkmamız gerektiği yolunda bir mesaj mı veriyor bize?

Eggers: Çember gücün istismarına dair bir roman. Ya da ana fikirlerinden biri bu, diyelim. Başkanın Tüm Adamları da gücün istismarına dair ama bu özelliği onun hükümet karşıtı olmasını sağlamıyor. Okurların ve izleyicilerin Çember'i olduğu gibi göreceklerini ve anlayacaklarını umuyorum: Dijital veriye hakimiyetin tek elde toplandığı ve mahremiyetin önemsizleştiği bir dünyada başımıza çok fena şeyler gelebilir.

(Eggers, McSweeney's söyleşisinde 'Aman!' diyor. Görselde: Londra'da bir yer.)



6 Haziran 2017 Salı

Liste


Duyurularımızı takip ettiyseniz haberiniz olmuştur; geçen hafta Kadıköy Karga'da bir etkinlik gerçekleştirdik, Trainspotting esintili bir gece geçirdik... Ne yalan söyleyeyim, çok eğlendik. Seda Ersavcı ile ortaklaşa hazırladığımız liste kimi notlarla beraber aşağıda, yakın zamanda da Spotify'daki SireninSesi hesabımızda olacak - o zamana değin referansları kitapta, filmde ve dönemin kendisinde saklı notlarımızla idare ediverin.

1. Die Toten Hosen - The Passenger (Çünkü Iggy Pop.)
2. Mud - Hypnosis (Çünkü Irvine Welsh.)
3. Iggy Pop - China Girl (Haliyle.)
4. Echo & the Bunnymen - Lips like Sugar (Çünkü eğlence.)
5. Kraftwerk - The Model (Çünkü duygu.)
6. Suicide - Cheree (Çünkü Nazlım :))
7. Roxy Music (Çünkü oradan oraya savrulan ruh halleri.)
8. The Jolly Boys - Perfect Day (Çünkü her şeyin bir sonu var.)
9. High Contrast - Shotgun Mouthwash (Çünkü T2.)
10. Protomartyr - Cowards Starve (Çünkü açlık.)
11. Pulp - Razzmatazz (Çünkü adeta Z raporu.)
12. David Bowie - Changes (Çünkü değişim şart.)
13. Woodkid - Run Boy Run (Çünkü koşmak hala güzel.)
14. Iggy Pop - Pleasure (Çünkü haz.)
15. Suede - Heroine (Çünkü öyle.)
16. Superpitcher - More Heroin (Çünkü aynen öyle.)
17. The Chemical Brothers - Setting Sun (Çünkü doksanlar.)
18. Blondie - Atomic (Çünkü sarı.)
19. Pulp - Monday Morning (Çünkü yoksunluk.)
20. Rod Stewart - In a Broken Dream (Çünkü Skagboys.)
21. Dum Dum Girls - There is a Light That Never Goes Out (Çünkü Smiths, Spud ve kalp sızısı.)
22. Siouxsie & the Banshees - The Passenger (Çünkü tarih ve tekerrür.)

(Deniz Bankal'ın seti için buraya. Bu arada Seda Ersavcı'nın bu ayki 221B dergisinde Edgar Allan Poe ve Alan Parsons Project ile kesişen bir yazısı var; onu da kaçırmayın. Görsel için Ozan Akıncı'ya teşekkürler :-))

5 Haziran 2017 Pazartesi

Şimdi ve burada



Soru: Buradayım (Hineni/Here I Am) - Bu beyan sizin için ne anlama geliyor? Kitapta farklı bağlamlarda kullanıyorsunuz.

Foer: Biliyor musunuz, kitaba dair ciddileşmeye başladığım zaman sizin Maurice Sendak ile yaptığınız bir söyleşiye denk geldim, sanıyorum onun son söyleşisiydi bu. Son söyleşi olmalıydı, ikinizin sohbeti. Dokundu bana, ama iyi anlamda söylüyorum bunu, sanırım o da bunu amaçlamıştı. Aldığı dersi dinleyenlerle paylaşmak ister gibiydi, bu amaçla çıkmıştı programa ve kapanışta 'kendi hayatınızı yaşayın' dedi. Belki doğrudan size diyordu bunu, belki de dinleyicilerine, ama bana sanki benimle konuşuyormuş gibi geldi. Beni bunca etkileyen 'Günü yaşa' değil, 'Kendi hayatınızı yaşayın,' demesiydi. Buradayım'ın gerisinde yatan, işte tam da bu; Jacob'ın, Julia'nın, Sam'in ve diğerlerinin boğuştuğu mesele işte bu; günden güne değil de, günler geçerken kendin olarak, bir bütün halinde yaşamak.

(Jonathan Safran Foer, NPR söyleşisinde Buradayım'dan bahsediyor. Olmak ve aynı zamanda olmamak, işte, bütün mesele bu... Buradayım'ın bağlantısı için sizi buraya, çalma listesi için buraya alalım.)

1 Haziran 2017 Perşembe

Odak



Spud: "Detoksa ihtiyacım var."
Renton: "Detoks mu? O da ne demek? Anlamı yok. Sorun onu vücudundan değil, zihninden atabilmek. Bağımlısın. Madem öyle, başka bir bağımlılık bul kendine."
Spud: "Koşu gibi mi?"
Renton: "Evet, ama başka bir şey de olabilir. Odaklanman şart. Yönetmen şart. İnsanlar her türlü şeyi deniyor. Bazıları boks yapıyor."
Spud: "Peki sen neye odaklandın?"
Renton: "Kaçmaya."

(Diyalog, Danny Boyle'un uzun yıllar sonra gelen T2 Trainspotting uyarlamasından; görselde kıymetli çevirmenimiz Seda Ersavcı'nın çizimiyle Spud - kendisi, blog yazarınızın en sevdiği kurmaca kahramanlarından biri... Doksanlara selam olsun bu vesileyle.)


31 Mayıs 2017 Çarşamba

Gece!


Bir çağdaş edebiyat klasiği olarak Trainspotting ve farklı edisyonları; bizim baskılarımız üçüncü sıranın en sağında ve en alt sıranın en solunda yer alıyor. Yeri gelmişken duyuralım, İstanbul'daysanız eğer, 1 Haziran Perşembe gecesi Kadıköy Karga'da Trainspotting temalı bir etkinliğimiz var - blog yazarınızın Seda Ersavcı ile ortak hazırladığı seçki ile başlayacak gecenin ilerleyen saatlerinde Deniz Bankal DJ kabininde olacak, eh, haliyle biz oradayız, müsaitseniz bir uğrayın, bekleriz. 




6 Nisan 2017 Perşembe

Kendinden büyük...


...

İçlerinde kendilerinden daha büyük şeyler barındıran nesneler toplamaya başlamıştılar yolculuklarda; okyanusla dolu bir deniz kabuğu, kullanılmış bir daktilo şeridi ve sırlı camdan yapılmış, dünyayı içeren bir ayna. Her şey ritüelleşme eğilimindeydi sanki -Jacob’ın Julia’yı her perşembe işten alması, karşılıklı oturup sessizce içtikleri sabah kahvesi, Julia’nın Jacob’ın kitap ayraçlarının yerine bıraktığı ufak notlar- ta ki genişleye genişleye sınırlarına varıp başlangıç noktasına doğru daralmaya koyulan bir evren gibi çözülene dek. Bazı cuma geceleri vakit bir şeyler için fazla geç, bazı çarşamba sabahları da fazla erkendi. Bazı tartışmalardan sonra bacakların arası öpülmezdi. Cömertliğiniz üstünüzde değilse eğer, içi dışından daha geniş olan kaç nesne bulabilirdiniz ki?

(Buradayım, Jonathan Safran Foer. Çeviren: Begüm Kovulmaz.)

5 Nisan 2017 Çarşamba

Mana



"Yazdığı şarkıları hiç yorumlamadım. Kurt asla yapmazdı bunu. Şarkı sözleri konusunda ketumdu. Ne çıkarmak istersen onu çıkarırdın. (...) Düz anlamlı şeyleri sevmediğini söylerdi. Örtük şeyler daha çok ilgisini çekiyordu. Marketlerin el ilanlarındaki et resimlerini keser, üzerlerine orkideler yapıştırırdı. Ne demekti bu? Ne demek istiyordu? In Utero'daki tüm o bedensel referanslar - anatomi ile bir ilgisi vardı illa ki. Hoşuna gidiyordu."

Şarkı sözlerini size açıkladığı olur muydu?

"Ah, hayır, asla. Gülerdi sadece. Hoş bir şey yaptığını bilir, buna sevinirdi. Bir şeyler açıklayıp anlatmanın böbürlenmeye gireceğini düşünürdü. Belki de tahminlere yer bırakmayı seviyordu. (Duraksıyor) Onun söylemesi gerekir size. Bilmiyorum."

(Nirvana'nın solisti Kurt Cobain 5 Nisan 1994'te intihar etti; bugün yirmi üç yıl olmuş. Yukarıdaki alıntı Rolling Stone'un grubun basçısı Krist Novoselic ile yaptığı söyleşiden - Buradayım'ı okuyanlar, neden bu alınıtının burada yer aldığını ve Foer'in adeta bir Rorschach testi gibi kullandığı All Apologies adlı Nirvana şarkısının sözlerinin tam da Novoselic'in bahsettiği bağlamda neden önem taşıdığını anlayacaktır; okumayanlar içinse gidip Nirvana dinleme ve sözleri anlamlandırmaya çalışma vesilesi olsun. Aqua, seafoam, shame diyerek mana kısmını size bırakır, huzurunuzdan çekilirim.)


4 Nisan 2017 Salı

Ev

Size göre herkes kendine bir yuva, evinde hissedeceği bir yer mi arar? Olduğu yerde güvende hissedip arayışa koyulmayan insanlar da var mı?

"Bu (arayış) bence düşünen ve hisseden herkesin ortak noktası. Pek çok farklı sorunun altında da yatan budur, mesela: "Nasıl bir işim olmalı?" "Nasıl bir dost olmalıyım?" "Evlenmek istiyor muyum?" "Çocuk sahibi olmak istiyor muyum?" "Amerika'da yaşamalı mıyım?" "Hillary Clinton'a oy versem mi?" gibi soruların. Bu ve benzeri pek çok sorunun temelinde, "Yuva anlayışım nasıl? Nerede ve hangi şartlar altında kendimi evimde gibi hissedeceğim?" sorusu yatar. Herkesin amacı aynıdır aslında. Herkes kendini evinde hissetmek ister, gezginler bile; hatta bilhassa gezginler ister bunu."

(Jonathan Safran Foer, Goodreads'te, insanın evi neresi olmalı temalı birtakım sorulara kafa yoruyor... Ben bu konuda otorite sayılmam zira gezgin değilim ama Almanya'da dere tepe düz gidip Berlin'den Leipzig'e, sonra tekrar Berlin'e uzandığım bir seyahatten yeni geldim ve gezginlerin de işi hiç kolay değil diye düşünüyorum. Neyse, her şey sizin, sizin okuyacağınız kitaplar için. Görselde, Foer'in Buradayım'ının Almanca edisyonu - dikkatle bakarsanız dikine duran kitabın Yavuz Ekinci imzalı olduğunu göreceksiniz. Bu arada ev illa dört duvar mı olmak zorunda, mesela bir kitap rafı olamaz mı?)




31 Mart 2017 Cuma

N-n-n

N-n-n!

Biri Taht Oyunları mı dedi? Dizi için yeni fragman gelmiş, burada. Fondaki şarkı, çok sevdiğim ve ne zamandır ihmal ettiğim James'ten: Sit down. Bize bir şey anlatmak istiyorlar sanırım, ama ben bir yana, kitleler memnun olmamış. Şarkı, meğer Patti Smith ve Doris Lessing'e saygı duruşunda bulunuyormuş; bu arada Mashable, ak gezen gözünden fal bakmış ve duvarın yıkılacağını iddia etmiş, ne diyelim, nerd'lük bedava. Kitabın çevirmeniyle eski fakat ilginç bir söyleşiye bağlantı veriyor, Taht Oyunları ile akademik düzeyde ilgilenmek isteyenler için akademik programlarında dizi ve kitabı inceleyen üniversiteler ile bu bahsi sonlandırıyorum.

Bu cuma fragmanlardan gidiyoruz ama olsun, bir fragman da, sonbaharda vizyona girecek Stephen King klasiği O için gelsin... Ben bu kitabı, artık okuduğum zamanla mı alakalıdır ya da nedendir bilemiyorum ama çok severim, filmi de merakla bekleyeceğim; seksenlerin King romanlarındaki yansımalarını takip etmek ayrıca enteresan, yaşı tutup da dönemi anımsayanlara romanları bu gözle ele almalarını tavsiye ederim. King adını duyunca burun kıvıracak "yüksek" edebiyat yaftası düşkünleri için ayrıca not düşelim: David Foster Wallace'ın edebiyat analizi dersinde okuttuğu ve King'in en iyileri arasında sayılan Carrie'yi de içeren (Türkçede Göz adıyla yayımlanmış) kitapların listesi. Wallace, öğrencilerine şöyle demiş vaktiyle: "Bu kitapların, onları hafife almanızı sağlaması muhtemel unsurlarına bakıp da dersin kolay geçeceğini sanarak yanılmayın. Bu "popüler" metinler, eleştirel okuma ve analiz açısından geleneksel anlamda "edebi" kabul edilen diğerlerine kıyasla çok daha zorlu olacak. Burada diğer derslerden daha fazla çalışacaksınız muhtemelen." Wallace'ın verdiği dersten King'in yazarlık hakkında verdiği derslere geçecek olursak: Yazma Sanatı. Kapanış, yine King'den bir tavsiyeler listesiyle, eğer bu gibi listeler karşısında henüz baygınlık geçirecek hale gelmiyorsanız tabii: Yazar adaylarına 10 tavsiye.

Bir başka uyarlama haberine geçelim, madem bu damardan devam ediyoruz... Özellikle ABD'de yayımlandığı günden bu yana fenomen haline gelen bol ödüllü Colson Whitehead romanı Yeraltı Rotası (Underground Railroad) bu sene büyük ses getiren Oscar'lı Moonlight'ın yönetmeni Barry Jenkins tarafından Amazon için dizi olarak uyarlanacak. Kitap, listemizdeki en heyecan verici metinlerden biri ve sonbaharda yayımlayacağız, yani sizler, dizisi çekilmeden kitabını okuyacaksınız, tabii eğer isterseniz, o seçim sizin, bizden söylemesi.

Cuma notlarımı sanırım ilk kez hava kararmışken yazıyorum, tepetaklak halimi buradan da anlamak mümkün, o zaman bu hafta, ara vermiş olmanın da pasıyla böyle kapansın. Spotify sayfamızda yeni yayımladığımız Jonathan Safran Foer romanı Buradayım'ın çalma listesi olduğunu ve ilk şarkının Leonard Cohen'in Foer'le aynı kaynaktan ilham alarak yazdığı You Want it Darker olduğunu belirtelim, isteyen açsın dinlesin...

Soran olursa buradayız, buradayız, buradayız.


22 Mart 2017 Çarşamba

Buradayım



 “Kırık bir kalpten daha bütün bir şey yoktur.”

(Buradayım, Jonathan Safran Foer. Çeviren: Begüm Kovulmaz. Çok yakında... Görsel, Nobuyoshi Araki.)

20 Mart 2017 Pazartesi

Ben


"(...) biz böyleyiz. Paramparça bir dünyada paramparça olacak birlikteliklere kendini adayan paramparça varlıklarız."

(Jonathan Safran Foer'in on bir yıllık bir aradan sonra yazdığı muazzam roman Buradayım, ay sonunda tüm kitapçılarda. Beklediğinize değecek.)

3 Mart 2017 Cuma

N-n-n

Bu hafta her zamanki n-n-n'lardan biraz daha şahsi notlarla karşınızdayım: Jonathan Safran Foer'in on bir yıllık bir aradan sonra yazdığı Buradayım'ın son hazırlıkları yapılıyor; coşkumuz, sevincimiz büyük, umarız siz de sabırsızlıkla bekliyorsunuzdur... Kitap bu ayın sonuna doğru raflarda olacak. Onun dışında blog yazarınız T2 Trainspotting'i izledi ve filmi şiddetle tavsiye ediyor, homage iddialarında bulunacaklara muhakkak bakmalarını söylüyor; hikaye anlatımıyla ilgilenenlere ise bilhassa Moonlightöneririm - film bu niteliğiyle pek anılmıyor ama satır aralarının, boşlukların, sessizliklerin bu denli etkin kullanıldığı bir anlatıyla uzun zamandır karşılaşmadım. Bunlar haricinde bu sıra en çok T2 soundtrack'inden Shotgun Mouthwash'ı ve Slow Slippy'yi dinliyoruz, Spotify'da 'bituhaf' adlı yeni bir liste var, ona takılıyoruz - nergisler, frezyalar, sümbüller açtı, sabahın yedisinde eskisi kadar karanlık değil ortalık farkındaysanız, bahar yolda.

Geçen hafta Çağlayan Çevik, Hürriyet Kitap Sanat için Irvine Welsh ile bir söyleşi yaptı; filme hazırlık niyetine okuyayım derseniz burada, Kanat Atkaya'nın söyleşiye cevaben yazdığı 'Adam 20 yıl sonra da haklı beyler' başlıklı yazısı ise bağlantıda. Doksanlar demişken, yeni bir belgesel haberi verelim: Underground, Inc. Üzerine, doksanlar başlığında, belgesel bahsinde olmazsa olmaz: David Lynch, The Art of Life. Ardından, serbest çağrışımla, Edward Hopper ve sinema.

Nostaljik giden notlarda çocukluğa dönüş: Hello Kitty'den önce o vardı; yaratıcısı Dick Bruna geçen hafta aramızdan ayrıldı, Miffy. Homage başlığı altına alınacak takdire şayan bir çalışma: Miyazaki filmlerindeki nesneler, poster. Sıradaki bağlantı bahar gelirken kışı özleyen, canı kışın karpuz, çilek, şeftali çeken arıza bünyelere gelsin: İzlanda hikayeleri. Fotoğraf demişken Sedat Pakay ve muhteşem James Baldwin fotoğrafları. Arada gözlerden kaçmasın: Aslı Erdoğan'ın Dünya Öykü Günü konuşması. Sona yaklaşırken fanzin temalı bir duyuru: siz yapın, onlar okusun.

Kapanış benden: Mutfak Üçgeninde Manzara: Çiğ, Pişmiş ve Çürük ve Salinger'ın Çocukları: Üzüntü ve Muz Balığı.

Görselde en sevdiğim kurmaca kahramanlardan biri, Trainspotting ve Porno sayesinde tanıdığımız: Spud Murphy. Bugün notlarda iyice karmakarışığım, ama mevsimdendir, mazur görün.

İyi tatiller!



24 Şubat 2017 Cuma

17 Şubat 2017 Cuma

N-n-n

Notlar!

Geçen hafta neleri takip ettiniz bilmiyorum ama ben, gece uykumdan uyanıp uyanıp (mışıl mışıl saatlerce uyuyan bir tip değilim, o yüzden o kısım gayet olağan) Kuyu adı verilen ve yetmiş metre derinliğindeki bir sondaj kuyusuna düşen köpeğin kurtarma operasyonunu takip ettim. Kuyu'nun şerefine ve yeni çıkacak romanı öncesinde okunsun öyleyse: Paul Auster'dan Timbuktu. Yanına, blog yazarınızın en sevdiği Çehov öykülerinden biri: Küçük Köpekli Kadın. (Bir diğeri, bir çocuk kitabı: Kaştanka.) Arkasından gelsin, Raimond Gaita ve Filozofun Köpeği. Eh, bu kadar köpek referansı arasında bizim kitaplarımızdan birini, insan suretine bürünen Tanrı'nın Afrika'da yeryüzüne inmesi ve savaş esnasında can verdikten sonra cesedinin köpeklerce yenmesi (olaylar, olaylar) bahsini içeren Tanrı Öldü'yü anmamak olmaz, hem Tanrı hem de köpek meraklıları kaçırmasın (her kim iseler...) Korku sevenler için Stephen King klasiği Kujo veya Dean Koontz'dan Nöbet diyelim; düz klasikçiler için de Beyaz Diş'e ya da Vahşetin Çağrısı'na birer bağlantı yollayalım ve devam edelim... David Foster Wallace, Ryan Gosling, Humprey Bogart ve Pablo Picasso'nun ortak noktası: köpek dostu olmaları. Pablo Neruda'dan bir şiir: Un Perro Ha Muerto veya İngilizcesini isterseniz A Dog Has Died - Türkçe Neruda okumak isterseniz Kuruntular Kitabı ya da Kuşlar Sanatı'na göz atabilirsiniz. Köpekler ve köpeklerden ilham alan sanat; üzerine, Smithsonian'ın müthiş arşivinden sanatçılar ve köpekleri.

Köpek parantezinde notlarımıza kitap harici başlıklarla devam - Instagram'da hep aynı cilalı hayatları izlemekten bunalanlar için gelsin: İllüstratör Rafael Mantessa ve Bull Terrier'i Jimmy Choo. Wes Anderson (Anderson'ın müthiş renk paletleri için buraya) ve yeni filmi Isle of Dogs: köpekli! Frida Kahlo ve tüysüz köpekleri. Grace Kelly ve köpekleri; Audrey Hepburn ve minik dostu Mr. Famous; Naomi Campbell ve Dalmaçyalılar. Üzerlerine: Virgina Woolf ve köpeği Pinka; Donna Tartt ve Pug dostu; Gertrude Stein, Alice B. Toklas ve köpekleri Basket. Bir ara çok modaydı, sonra unutuldu: Köpekler ve marifetleri, nam-ı diğer dogshaming. Tekrar yazarlar ve köpeklere dönelim ve bir parantez de burada açalım: Yazarlar ve dachshund'ları. Arkasından, Vogue ve köpekler. Üzerine bir sergi, ama köpekler için. Sonra Canis: kısa film. Kısa film demişken, Serge Avedikian'ın Altın Palmiye ödüllü Chienne d'historie'si ve tarihten utanç yaprakları. Film bahsine girdik mi çıkamayız ama hiç yerli bağlantı vermediğim için kapatırken buraya Sivas'ı koyuyor, bir alt satıra da tüm zamanların en sevdiğim filmlerinden birinin, Paramparça: Aşklar Köpekler'in fragmanını bırakıyorum.

Noktayı Laika ile koyalım.

İyi tatiller.



(Görselde Zadie Smith ve Pug.)

15 Şubat 2017 Çarşamba

Çember


Bunu dün atlamışım, yeni trailer, bugün buyrun: Çember, baharda sinemalarda. Tüm kadro için buraya.

Emma Watson rolüne müthiş uyum sağlamamış mı?

14 Şubat 2017 Salı

Müjde!


Bugünlerde beni sevindiren pek çok şey oldu ama sanırım en büyük sevinçlerimden biri, Fenerbahçe'nin efsane oyuncusu Ekpe Udoh'un bizim kitaplarımızdan birini, Dave Eggers'ın Çember'ini Kitap Kulübü için seçmesiydi... (Bunu yazarken ağzım kulaklarımda, siz düşünün :-)) Ekpe'nin Kitap Kulübü'ne buradan kayıt oluyor, sonra, belli tarihlerde Twitter'da dönecek tartışmalarda  etiketini kullanarak kitap hakkında konuşuyorsunuz; mevzu gördüğünüz gibi gayet basit ve keyifli. Ekpe daha önce takipçileriyle Kürk Mantolu Madonna'yı ele aldı, fakat şimdi, anladığım kadarıyla herkes kitabı beraberce okuyacak, duyurulan tarihler doğrultusunda aynı sayfalarda olmaya çalışacak - eğer okumadıysanız, size de bu kolektif okuma deneyiminin bir parçası olmanızı öneririz, biz tartışmaları zevkle takip edeceğiz.

Duyurumuzu da yaptığımıza göre, bu Çember bahsini romanla örtüşen güncel bir haberle, Apple'ın uzay üssü misali yeni yerleşkesinin açılış tarihinin yaklaştığı 'müjdesiyle' bitirelim... Kitabı okuduysanız eğer, üzerine sos niyetine birkaç bölüm Black Mirror izleyip Twitter timeline'ınıza bakmanız tir tir titremeniz için yeterli olacaktır, zira dünyanın hali, biz altını çizsek de çizmesek de epey fena.

Çember, yakın geleceğin ve uzak olmasını diyeceğiniz ihtimallerin romanı. Ve gelecek, çok yakında, kapınızda.

(Video'daki iş Aristarkh Chernyshev'e ait 2007 tarihli Loading; Whitechapel Gallery'nin Electronic Superhighway sergisinden.)


video



13 Şubat 2017 Pazartesi

Kime ait?


Bir isim bir şahsın tekelinde olabilir mi? Ya da bir renk, bir roman kahramanı? Bir adayı toptan satın almanın ya da yıldızın birinin tapusunu elde etmenin mümkün olduğu dünyada, her şey mümkündür elbette... Geçen hafta, tam olarak ne iş yaptığını asla anlamadığım Kylie Jenner ile Kylie Minoque, Kylie ismini kimin tescilleteceğine dair cebelleşiyordu, ama daha garibi, daha önce vanta siyahı adlı rengin kullanım haklarını satın alan Anish Kapoor'a sinirlenen Stuart Semple'ın kendi yarattığı özel tondaki pembe rengi tescilleyip Kapoor hariç herkesin kullanımına açmasıydı sanırım - Kapoor, yine de bu kısıtlamayı hiçe sayacak ve Instagram sayfasında parmaklarına bulaşmış pembelerin pembesiyle el hareketi yaptığı bir fotoğrafını yayımlamayarak nispet yapmaktan çekinmeyecekti.

Bu bağlamda Salinger'ın yarattığı kahraman Holden Caulfield'i alıp kendi romanının kahramanı haline getiren Fredrik Colting bu işten men edilirken fan-fiction başlığı altında kahramanlar oradan oraya sıçrayacak, Kylie Jenner ile ismi üzerinden çatışmaya girmekten çekinmeyen Kylie Minoque, Nick Cave'in, Bunny Munro'nun Ölümü'nde kendisini neredeyse bir avatar'a çevirip kullanmasına bir şey demeyecekti... Eh, dünyanın pek de tutarlı bir yer olduğu söylenemezdi.

'Kime ait?' başlıklı tartışmaların en çetrefillisinin merkezinde, bana sorarsanız, hâlâ Kafka duruyor; İsrail'in mi, Almanya'nın mı yoksa Prag'ın mı kültürel arşivinde olması gerektiği tartışmaları ve yaşanan türlü dram derken geçen hafta yine, yeni bir sayfa açıldı ve Kafka araştırmacısı Kathi Diamant, Kafka'nın kaleme aldığı kimi aşk mektuplarının Berlin'de, Naziler tarafından yok edilmemiş gizli bir arşivde bulunduğunu iddia etti. Yabancılaşma duygusunu benzersiz bir biçimde aktarmış yazarın ölümünden bunca yıl sonra bu kadar farklı kurum ve kişi tarafından sahiplenilmesi ise, eh, yine ancak onun makus kaderine yakışabilirdi...

Bugün, bir romanın açılış cümlesi üzerinden hayat, ölüm, sahiplenme ve hükmetmeye dair düşündüm. Masa bana ait değil ama fotoğraf vasıtasıyla sahiplendim sayılır.

Aidiyetlerinizi sarsmayacak bir hafta diliyorum.

Ben tam kendime göre
Ben tam dünyaya göre
(...)

(Şiirler bizim olsun bari.)

10 Şubat 2017 Cuma

N-n-n

Bu haftanın notları gerçekler ve alternatif gerçekler arasındaki gitgeller üzerine kurulu. Başlıyoruz:

Mark Twain'den William Faulkner'e yazarların evleri. Aslan yattığı yerden belli olur diyorsanız devamı var: evler, evler, evler. Üzerine, Dracula'nın şatosu, kelepir denebilir. Ardından, Harry Potter'ın evi, sizin olabilir. (Dilerseniz merdivenaltında bir dolapta bile uyuyabilirsiniz, kim karışacak?) Edebiyat eserlerinden çıkma evler, krokileriyle birlikte. Üzerine, Jonathan Safran Foer ile Nicole Krauss'un evi, boşanma sonrası, satışa çıkmış halde. Peşi sıra gelsin, Gore Vidal'in Amalfi'deki evi - malikane demek daha doğru gerçi. Kapanışa yaklaşırken: Salinger'ın evi, şimdi bursla orada yaşayacak çizerlere açılıyor. Son olarak: Ziyaret edebileceğiniz yazar evleri, bir de Sherlock Holmes'un 221b Baker Street konumundaki müzesi.

Trainspotting'in devamı T2 (ki kendisi Porno'dan uyarlama) Film Ekimi'nde gösterilecek, bildiğiniz gibi: Buyrun, Vice soruyor, Trainspotting kuşağının cankileri nerede şimdi? Arkasından gelsin, İskoçya'nın en leş tuvaleti ve diğer meşhur tuvaletler. Tekrar Vice'tan: Trainspotting film ekibine yol gösteren eski tüfekler. Arkasından: Kült nedir, ne değildir? Filmin görsel estetiğini tasarlayanlar anlatıyor. Bir kurmaca roman, bir döneme dair bunca gerçeği nasıl gözler önüne serer? İşte, aynen böyle. 

Bu hafta notlar bu kadar; kapatırken yalnız kalplere ve sevgilisini fazlaca ciddiye alan ruhlara yönelik geleneksel 'sevgililer gelir geçer, yeter ki havanız yerinde olsun,' temalı görsellerimi paylaşacağım, geçen hafta kaldığımız yerden, Cher'den devam - yanınızda kim olursa olsun, keyfiniz gıcır olsun. Temenni gibi temenni işte, ama buyrun, sevgililer gününüz kutlu olsun.

İyi tatiller.








8 Şubat 2017 Çarşamba

Hakikat ve Hayal Oyunları III



Jose Ortega y Gasset, romanın ölümünü ilan ettiği konuşmasında, “Öyle ya, yaşantımız zaten hiçliklerin devasa bir bileşiminden başka nedir ki?”[1] diye soruyor... Nedir sahi yaşantımız? Durmaksızın bir şeylere şifa, deva aradığımız bir süreç mi? Kişisel hayat adı altında nasıl bir medeniyet inşa edersek edelim ölümün eliyle yıkıma uğrayacak, nafile bir girişim mi? Tozdan gelip toza dönmek uğruna oraya buraya diktiğimiz tüm bayraklar bir kenara... Basılı kitabın, romanın, şiirin, kurmacanın öldüğü konuşulup duruyor yıllardır, fakat size bir sır vereyim, bunların her biri yaşıyor ve yaşayacak. Ölmekte olan bizleriz, tek hakikat bu.

Diğer her şey kurmacaya giriyor.


[1] Ortega y Gasset, Jose. Sanatın İnsansızlaştırılması ve Roman Üzerine Düşünceler. Çeviren: Neyyire Gül Işık.



-->